درمان پسوریازیس صورت از آنجایی اهمیت دارد که یکی از انواع آزاردهنده این بیماری پوستی است و می‌تواند با قرمزی، خارش، خشکی و پوسته‌ریزی همراه باشد و به دلیل قرار گرفتن در ناحیه‌ای قابل مشاهده، روی اعتمادبه‌نفس و کیفیت زندگی فرد نیز تاثیر بگذارد. درمان پسوریازیس صورت باید متناسب با محل و شدت ضایعات انتخاب شود؛ از مراقبت صحیح و مرطوب کننده‌ها گرفته تا داروهای موضعی مانند کرم پسوس رام و در موارد مقاوم، درمان‌های تخصصی‌تر.
پسوریازیس صورت چیست؟
پسوریازیس یک بیماری التهابی و مزمن پوستی است که در اثر فعالیت غیر طبیعی سیستم ایمنی ایجاد می‌شود. در این بیماری، چرخه طبیعی تولید و جایگزینی سلول‌های پوست سرعت بیشتری پیدا می‌کند و سلول‌های پوستی در مدت کوتاه‌تری روی سطح پوست تجمع پیدا می‌کنند. نتیجه این فرآیند می‌تواند ایجاد نواحی قرمز، ملتهب، خشک و پوسته‌پوسته باشد.
پسوریازیس می‌تواند تقریباً هر قسمت از بدن را درگیر کند، اما وقتی روی صورت ایجاد می‌شود، شرایط کمی متفاوت است. پوست صورت نسبت به بسیاری از نواحی بدن نازک‌تر و حساس‌تر است و به همین دلیل انتخاب داروی موضعی و مدت مصرف آن اهمیت بیشتری دارد. منابع تخصصی پوست نیز تأکید می‌کنند که درمان ضایعات صورت باید با توجه به حساسیت این ناحیه انجام شود.
ضایعات پسوریازیس صورت ممکن است روی پیشانی، اطراف ابروها، خط رویش مو، گونه‌ها، اطراف بینی، پشت گوش یا سایر قسمت‌های صورت دیده شوند. در برخی افراد نیز علائم صورت با درگیری پوست سر یا نوعی التهاب به نام سبوپسوریازیس همراه است.
آیا پسوریازیس صورت درمان قطعی دارد؟
پسوریازیس یک بیماری مزمن است و در حال حاضر نمی‌توان برای همه بیماران از یک روش قطعی و دائمی برای درمان پسوریازیس صورت صحبت کرد. هدف اصلی درمان، کنترل التهاب، کاهش قرمزی و خارش، برطرف کردن پوسته‌ها و طولانی‌تر کردن دوره‌های بدون علامت است.
در واقع، پاسخ بیماران به درمان پسوریازیس صورت متفاوت است و ممکن است یک روش برای فردی بسیار مؤثر باشد اما برای فرد دیگری نیاز به ترکیب درمان‌های مختلف وجود داشته باشد. متخصصان پوست نیز تأکید می‌کنند که یک درمان واحد برای همه بیماران مبتلا به پسوریازیس بهترین گزینه نیست و گاهی به ترکیب چند روش نیاز است.
بهترین روش‌های درمان پسوریازیس صورت
انواع روش‌های درمان پسوریازیس صورت که در اغلب موارد ترکیبی از چند روش مورد نیاز است عبارتند از:
1-کرم گیاهی پسوس رام
کرم پسوس رام یکی از فرآورده‌های موضعی گیاهی است که برای بهبود پسوریازیس طراحی شده است. این کرم حاوی ترکیباتی مانند عصاره شیرین‌بیان، روغن گل سرخ، روغن کرچک، روغن کنجد، روغن بادام شیرین، عصاره‌های گیاهی، موم زنبور عسل، زینک اکساید و ویتامین‌های A و E است. این ترکیبات باعث کاهش خشکی و ناراحتی پوست، کاهش پوسته ریزی، رفع خارش و التهاب و همچنین کاهش عود ضایعات می‌شوند.
یکی از نکات مهم در مورد درمان پسوریازیس صورت، حساسیت بالای این ناحیه و احتمال عوارض ناشی از مصرف طولانی‌مدت برخی داروهای موضعی، به‌خصوص کورتیکواستروئیدهای قوی است. به همین دلیل استفاده از کرم پسوس رام که در عین اثربخشی قابل توجه، فاقد هرگونه ترکیبات کورتونی است، می‌تواند مفید باشد.
این کرم برای تمام نواحی سر و صورت حتی پوست نازک اطراف چشم‌ها قابل استفاده است و در بین مصرف کنندگان به‌عنوان قاتل پسوریازیس شناخته می‌شود.
2-مرطوب نگه داشتن پوست
یکی از ساده‌ترین اما مهم‌ترین اقدامات در درمان پسوریازیس صورت، استفاده منظم از مرطوب کننده مناسب است. خشکی پوست می‌تواند احساس کشیدگی، خارش و پوسته‌ریزی را بیشتر کند. استفاده منظم از محصولات مرطوب کننده و نرم کننده به حفظ سد دفاعی پوست کمک می‌کند و می‌تواند تحمل پوست نسبت به سایر درمان‌های موضعی را نیز بهتر کند.
برای پوست صورت بهتر است از محصولات ملایم و فاقد مواد تحریک کننده استفاده شود. شست‌وشوی شدید، استفاده از آب بسیار داغ، اسکراب‌های زبر و لایه‌برداری مکرر نیز می‌تواند التهاب را تشدید کند.
3-شوینده ملایم
پوست مبتلا به پسوریازیس معمولاً نسبت به تحریک حساس‌تر است. بنابراین شوینده‌های بسیار قوی یا محصولات حاوی ترکیبات تحریک کننده ممکن است خشکی و التهاب را بیشتر کنند. شست‌وشوی صورت با آب ولرم و یک شوینده ملایم و غیرصابونی، سپس استفاده از مرطوب کننده، می‌تواند بخش مهمی از روتین مراقبتی باشد. توصیه به استفاده از شوینده‌های ملایم و مرطوب کننده‌ها در درمان پسوریازیس صورت نیز در منابع تخصصی پوست مطرح شده است.
4-کورتیکواستروئیدهای موضعی
کورتیکواستروئیدهای موضعی از درمان‌های شناخته شده پسوریازیس هستند و می‌توانند التهاب، قرمزی، پوسته‌ریزی و خارش را کاهش دهند. اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد: پوست صورت جای استفاده خودسرانه از کورتون‌های قوی نیست.
به دلیل نازک‌تر بودن پوست صورت، معمولاً از فرآورده‌های ضعیف‌تر و برای دوره‌های کوتاه‌تر استفاده می‌شود. مصرف نادرست یا طولانی‌مدت کورتون‌های قوی روی صورت می‌تواند عوارضی مانند آتروفی پوست، تلانژکتازی، ترک پوستی و ضایعات آکنه مانند ایجاد کند. بنابراین اگر پزشک برای شما کورتیکواستروئید تجویز کرده است، مقدار و مدت مصرف را دقیقاً طبق دستور او رعایت کنید.
5-مهارکننده‌های کلسی‌نورین
تاکرولیموس و پیمکرولیموس از داروهایی هستند که در برخی موارد برای پسوریازیس نواحی حساس مانند صورت، پلک‌ها و چین‌های پوستی استفاده می‌شوند. این داروها در اصل برای برخی بیماری‌های پوستی دیگر تأیید شده‌اند، اما استفاده خارج از بروشور یا off-label آنها در پسوریازیس صورت توسط متخصصان پوست انجام می‌شود. مزیت مهم آنها این است که مانند کورتیکواستروئیدها باعث آتروفی پوست نمی‌شوند. البته ممکن است در ابتدای مصرف احساس سوزش یا گرمی ایجاد کنند و بهتر است مصرف آنها با نظر پزشک انجام شود.
6-آنالوگ‌های ویتامین D
داروهایی مانند کلسی‌پوتریول از درمان‌های موضعی شناخته شده پسوریازیس هستند و می‌توانند سرعت تکثیر بیش از حد سلول‌های پوستی را کاهش دهند. با این حال، برخی ترکیبات این گروه ممکن است روی پوست صورت تحریک ایجاد کنند و به همین دلیل انتخاب فرآورده مناسب و نحوه مصرف آن اهمیت دارد.
7-فوتوتراپی
اگر پسوریازیس گسترده‌تر باشد یا درمان‌های موضعی پاسخ کافی ایجاد نکنند، پزشک ممکن است فوتوتراپی را در نظر بگیرد. در فوتوتراپی، پوست به شکل کنترل شده در معرض نور فرابنفش قرار می‌گیرد. یکی از روش‌های مورد استفاده، UVB با باند باریک یا Narrowband UVB است. این روش باید تحت نظر پزشک و با تنظیم دقیق دوز انجام شود.
8-درمان‌های سیستمیک و بیولوژیک
در موارد متوسط تا شدید، یا زمانی که پسوریازیس سطح وسیعی از صورت را درگیر کرده باشد و درمان موضعی کافی نباشد، پزشک ممکن است برای درمان پسوریازیس صورت، روش های سیستمیک را در نظر بگیرد. داروهایی مانند متوترکسات، سیکلوسپورین، آسیترتین، آپرمیلاست و داروهای بیولوژیک در شرایط مشخصی برای درمان پسوریازیس صورت استفاده می‌شوند. انتخاب آنها به شدت بیماری، بیماری‌های همراه، سن، شرایط فرد و پاسخ به درمان‌های قبلی بستگی دارد. بنابراین برای یک ضایعه محدود روی صورت، نباید بدون ارزیابی پزشک سراغ داروهای سیستمیک رفت.
مراقبت‌های خانگی در درمان پسوریازیس صورت
درمان پسوریازیس صورت فقط به دارو محدود نمی‌شود. بعضی تغییرات ساده در سبک زندگی و مراقبت از پوست می‌توانند به کنترل بهتر بیماری کمک کنند.
- از خاراندن پوست خودداری کنید
- پوست را بیش از حد خشک نکنید
- از لایه‌بردارهای خشن استفاده نکنید
- استرس را مدیریت کنید
- سیگار و مصرف زیاد الکل
جمع‌بندی
پسوریازیس صورت اگرچه یک بیماری مزمن است، اما به این معنا نیست که فرد باید همیشه قرمزی، خارش و پوسته‌ریزی را تحمل کند. با تشخیص صحیح، مراقبت مناسب از پوست و انتخاب درمان متناسب با شدت بیماری می‌توان علائم را تا حد زیادی کنترل کرد.
در موارد خفیف، درمان‌های موضعی و مراقبت صحیح از پوست معمولاً بخش اصلی درمان هستند. در موارد شدیدتر یا مقاوم نیز ممکن است فوتوتراپی یا درمان‌های سیستمیک مورد نیاز باشد. در کنار درمان‌های توصیه شده توسط پزشک، فرآورده‌های موضعی گیاهی مانند کرم پسوس رام نیز می‌توانند برای افرادی که به دنبال یک گزینه گیاهی برای مراقبت از پوست مبتلا به پسوریازیس هستند، مطرح باشند.