در دنیایی که دائماً در حال تحول است، مراقبتهای پزشکی ایمن و سازمانیافته حیاتی است. از اورژانسها گرفته تا مطبهای خصوصی، دستگاههای پزشکی نوآورانه به سادهسازی تعامل، مراقبت و توانبخشی بیمار کمک میکنند. لاستیک مورد استفاده در کاربردهای پزشکی مانند دیافراگم لاستیکی باید زیستسازگاری قوی، مقاومت حرارتی و شیمیایی عالی، خواص مکانیکی و الکتریکی خوب و شفافیت یا نیمهشفافیت طبیعی داشته باشد. همچنین، این قطعات لاستیکی پزشکی باید در محیطی ایمن و عاری از آلودگی تولید شوند.
کاربردها و قطعات محصولات لاستیکی پزشکی
دستگاههای پزشکی ذاتاً تهاجمی هستند، از کاوش در داخل و اطراف بدن انسان گرفته تا مبارزه با بیماری و ترمیم آسیب. دستگاههای قابل کاشت مانند تعویض مفصل ران، استنتهای شریانی، دریچههای جدید و ضربانسازها به گونهای طراحی شدهاند که برای مدت طولانی در بدن باقی بمانند.
برخی از کاربردهای پزشکی روزمره که از لاستیک استفاده میکنند، کدامند؟
- مهر و موم های سیم
- آببندهای سیال
- دیافراگمها
- واشر
- صندلیها
- تسکین دهنده های کرنش
- اکستروژنها
- کاتترها
برخی از قطعات یا محصولات لاستیکی رایج در حوزه مراقبتهای بهداشتی که تولید میشوند، کدامند؟
- حلقههای اورینگ لاستیکی
- واشر
- کوپلینگها
- مهر و موم ها
- پروفیلهای اکسترود شده
- لوله کشی
رشد صنعت پزشکی
گزارش سلامت و سالمندی جهانی تخمین میزند که تعداد افراد ۶۵ سال یا بالاتر طی ۳۰ سال آینده از ۵۲۴ میلیون نفر به تقریباً ۱.۵ میلیارد نفر افزایش خواهد یافت.
صنعت پزشکی برای پاسخگویی به تقاضاهای روزافزون، مجبور به توسعه بوده است. لاستیک نقش اساسی در ارائه روشی مقرون به صرفه برای همگام شدن با پیشرفتهای مراقبتهای بهداشتی ایفا میکند.
تطبیق پذیری لاستیک
لاستیک به دلیل هزینه پایین و در دسترس بودن، به یک پایه رایج برای لوازم پزشکی تبدیل شده است. در ابتدا، از لاستیک طبیعی استفاده میشد، اما پس از اینکه شکل مصنوعی این ماده، سیلیکون، به طور گسترده در دسترس قرار گرفت، این یک امتیاز اضافی بود. بیمارانی که به لاستیک طبیعی حساسیت داشتند، توانستند از لاستیک مصنوعی استفاده کنند و استفاده از محصولات لاستیکی را در هر بخش به حداکثر برسانند.
صنعت پزشکی از بخشهای مختلفی تشکیل شده است، از جمله تولید تجهیزات پزشکی برای تشخیص و نظارت بر شرایط سلامتی، تولید داروها و محصولات پزشکی، بیمارستانها، مطب پزشکان عمومی، مراکز درمانی و موارد دیگر.
طیف بسیار گستردهای از دستههای مراقبتی به لاستیک وابسته هستند. تطبیقپذیری لاستیک، آن را قادر میسازد تا استانداردی را برای لوازم پزشکی تعیین کند.
موارد استفاده لاستیک در پزشکی
تعدادی از دستگاههای موجود در صنعت پزشکی به لاستیک متکی هستند و بدون وجود آن قادر به عملکرد مؤثر نخواهند بود. خواص منحصر به فرد آن، آن را برای لولههای لاستیکی ایدهآل میکند – که در سطح گستردهای به عنوان وسیلهای بهداشتی برای انتقال مایعات، از جمله خون، استفاده میشود. انعطافپذیری لاستیک همچنین آن را به انتخاب شماره یک برای محصولات کلیدی بیمارستانی، مانند بندهای پا که برای اتصال کیسههای مایعات به بدن بیمار استفاده میشوند، تبدیل میکند.
این ماده که برای ساخت دستکشهای لاستیکی مورد استفاده کادر پزشکی در تمام مراکز بسیار مهم است، برای ساخت اجزای سوزنهای تزریق نیز استفاده میشود. همچنین لوله، درپوش و درپوش نیز از این ماده ساخته میشود. حتی چرخها و چرخهای تختها و چرخ دستیهای بیمارستانی نیز تا حدودی از لاستیک ساخته شدهاند.
سایر محصولاتی که بدون لاستیک در بخش پزشکی وجود نداشتند عبارتند از لوله، غلتکهای لاستیکی، دستگاههای فشار خون، کاتترها، سیمهای ضربانساز قلب، طنابهای لاستیکی، دیافراگمها و کاندومها – محصولات لاتکس در مبارزه با ایدز و سایر بیماریهای مقاربتی استفاده میشوند.
آیا چیزی میتواند جایگزین لاستیک شود؟
در حال حاضر، لاستیک نه تنها به دلیل تطبیقپذیری و قابلیت انطباقپذیریاش، بلکه به دلیل مقرونبهصرفه بودن، همچنان یک ماده بسیار مهم در صنعت پزشکی است. در حال حاضر هیچ جایگزین مناسبی برای استفاده گسترده از لاستیک و لاتکس وجود ندارد.
گزارشی در مجله صنعت تجهیزات پزشکی و تشخیصی بیان کرد که «ماده جایگزین مستقیم» با تمام خواص لاستیک طبیعی در دسترس نیست. در این گزارش آمده است که سیلیکون جایگزین خوبی برای افرادی است که به لاستیک حساسیت دارند و پیشنهاد شده است که میتوان از الاستومرهای ترموپلاستیک به جای لاستیک طبیعی در برخی از دستگاههای پزشکی استفاده کرد.
کیسههای هوای نجات CPR
کیسههای هوای نجات CPR معمولاً از مواد انعطافپذیر و پزشکی مانند سیلیکون یا PVC ساخته میشوند که به کیسه اجازه میدهد بدون از دست دادن شکل یا عملکرد خود، بارها فشرده و باد شود.
ماسکهای CPAP
ماسکهای CPAP (فشار مثبت مداوم راه هوایی) دستگاههای پزشکی هستند که برای درمان آپنه خواب استفاده میشوند. ماسکهای CPAP معمولاً از ماسکی تشکیل شدهاند که بینی، دهان یا هر دو را میپوشاند و به دستگاهی متصل است که هوای تحت فشار را تحویل میدهد. این ماسک ممکن است دارای بندهای قابل تنظیم باشد تا از قرارگیری ایمن و راحت آن اطمینان حاصل شود و همچنین ممکن است دارای رطوبت داخلی باشد تا از خشکی و سوزش مجاری بینی جلوگیری شود.
آببندها و واشرها
آببندها و واشرهای لاستیکی در دستگاهها و تجهیزات پزشکی برای جلوگیری از نشت و اطمینان از عملکرد صحیح استفاده میشوند. آنها معمولاً از مواد لاستیکی مصنوعی مانند EPDM یا فلوروالاستومر ساخته میشوند.
حلقههای اورینگ
اورینگهای لاستیکی در تجهیزات پزشکی برای ایجاد آببندی بین دو قطعه و جلوگیری از نشت سیال استفاده میشوند. آنها معمولاً از مواد لاستیکی مصنوعی مانند نیتریل یا سیلیکون ساخته میشوند.
لوله کشی
تیوب لاستیکی در تجهیزات پزشکی برای انتقال مایعات و گازها استفاده میشود و معمولاً از مواد لاستیکی مصنوعی مانند PVC یا سیلیکون ساخته میشود.
متوقف کننده
درپوش لاستیکی معمولاً در سرنگها به عنوان آببندی یا مسدودکننده انتهای سوزن یا نازل سرنگ استفاده میشود. درپوش لاستیکی معمولاً در انتهای سرنگ قرار میگیرد و یک آببندی محکم ایجاد میکند که از نشت محتویات سرنگ جلوگیری میکند.
انواع محصولات لاستیکی پزشکی
برخی از محصولات لاستیکی پزشکی محبوب به شرح زیر است:
- کلاهکها/زبانههای لاستیکی برای مصارف پزشکی: کلاهکهای لاستیکی بهطور ویژه برای مقاصد پزشکی طراحی شدهاند. این کلاهکها روی تی-پیس بهعنوان قطعهی اصلی کمکی هستند که دریچهی عبور و تزریق را برای ستهای تزریق و تزریق فراهم میکنند.
- لولههای لاستیکی برای ست تزریق و تزریق خون: این بخشی از ستهای تزریق است که از طریق آن میتوان مایع دارو را به داخل کانولای تزریق اضافه کرد.
- محصولات ضدبارداری: از لاستیک برای ساخت محصولات مختلفی استفاده میشود که به عنوان اقدامات مؤثر ضدبارداری مانند کاندوم، دیافراگم و کلاهک دهانه رحم عمل میکنند.
- دستکشهای جراحی: دستکشهای جراحی از انواع مختلف لاستیک مصنوعی و همچنین از لاتکس لاستیک طبیعی ساخته میشوند. این دستکشها با ویژگیهایی طراحی شدهاند که ممکن است در دستکشهای معمولی موجود نباشند.
- ماسکهای پزشکی لاستیکی: از لاستیک نیز برای ساخت انواع ماسکهای پزشکی استفاده میشود. ماسک تنفسی که به عنوان ماسک اکسیژن نیز شناخته میشود، با استفاده از لاستیک طبیعی و لاستیک سیلیکونی ساخته میشود.
- کاتترهای لاستیکی: از لاستیک برای ساخت کاتترهای پزشکی استفاده میشود. کاتتر یک لوله انعطافپذیر ساخته شده از لاتکس یا سیلیکون است و میتواند وارد بدن شود و راهی برای عبور مایع یا ورود یک وسیله پزشکی ایجاد کند.
- سرنگ حباب لاستیکی: این سرنگ دارای یک حباب لاستیکی توخالی و یک کانولا است. حباب لاستیکی و کانولا دارای یک شیر یکطرفه هستند.
- کیسههای لاستیکی: کیسه وسیلهای ساخته شده از لاستیک است که میتواند برای نگهداری یک ماده استفاده شود. در صنعت پزشکی، این رایجترین محصول مورد استفاده در دستگاههای فشارسنج است.