باز نشدن دهان بعد از جراحی دندان عقل یکی از شایع‌ترین عوارض پس از جراحی‌های دهان است که طبق گزارش جدید انجمن جراحان دهان و فک آمریکا، حدود ۳۵ تا ۴۵ درصد از بیماران آن را تجربه می‌کنند. این موضوع نه تنها باعث اختلال در خوردن، صحبت کردن و بهداشت دهان می‌شود، بلکه در صورت عدم درمان صحیح می‌تواند به مشکلات جدی‌تری مانند عفونت، انحراف مفصل فک و اسپاسم‌های مزمن عضلانی منجر شود.

در این مطلب، به بررسی علت‌ها، علائم، روند طبیعی بهبود، روش‌های درمان حرفه‌ای، تکنیک‌های پیشگیری، و نوآوری‌های جهانی برای کنترل تریسموس می‌پردازیم.

درد دندان عقل و باز نشدن دهان

چرا بعد از کشیدن دندان عقل درد داریم؟

1. التهاب و آسیب بافتی: هنگام کشیدن دندان، لثه و بافت اطراف دندان آسیب می‌بینند و دچار التهاب می‌شوند.
2. درد عصبی: بعضی وقت‌ها عصب‌های اطراف محل جراحی تحریک می‌شوند و درد شدید ایجاد می‌کنند.
3. خونریزی یا لخته خون ناقص: اگر لخته خون به خوبی تشکیل نشود، درد شدیدتری ممکن است رخ دهد (که به آن ساکت دندان خشک یا Dry Socket می‌گویند).

قفل شدن فک بعد از کشیدن دندان عقل

تریسموس یا قفل شدن فک به حالتی گفته می‌شود که حرکت دهان و فک محدود می‌شود و فرد قادر به باز کردن دهان به میزان طبیعی نیست. مقدار طبیعی بازشدگی دهان حدود ۳۵ تا ۴۵ میلی‌متر است، درحالی‌که بیماران دچار قفل شدگی فک، معمولاً کمتر از ۲۰ میلی‌متر باز می‌کنند. تریسموس پس از جراحی دندان عقل یکی از واکنش‌های طبیعی بدن در برابر التهاب، فشار جراحی و تحریک عضلات و مفاصل فکی است، اما در برخی افراد شدت آن بیشتر می‌شود.

انواع تریسموس

• تریسموس خفیف: : ازشدگی دهان: ۲۵–۳۰ میلی‌متر
• تریسموس متوسط: بازشدگی دهان: ۱۵–۲۵ میلی‌متر
• تریسموس شدید: بازشدگی دهان: کمتر از ۱۰ میلی‌متر (این مورد نیاز به اقدام فوری پزشکی دارد.)

علائم هشداردهنده باز نشدن دهان بعد از جراحی دندان عقل:

مواردی که نیاز به بررسی فوری توسط پزشک دارند؛ عبارتند از:

1. باز نشدن کامل دهان (بیش از 4 روز)
2. مشکل در جویدن
3. درد شدید هنگام باز کردن دهان
4. اسپاسم عضلات فک
5. صدای کلیک یا قفل مفصل
6. ورم یک‌طرفه شدید
7. تب یا بوی بد دهان (علامت عفونت)
8. ناتوانی در خوردن غذا

علت باز نشدن دهان بعد از جراحی دندان عقل

تریسموس در جراحی دندان‌های عقل نهفته افقی تا ۲ برابر بیشتر از سایر جراحی‌ها دیده می‌شود. همچنین زنان 20–35 سال، به دلیل واکنش شدیدتر عضلات فک، بیشتر در معرض تریسموس هستند. در ادامه دلیل باز نشدن دهان بعد از کشیدن دندان عقل را بیشتر توضیح می‌هیم:

التهاب و ورم شدید عضلات فک

بعد از جراحی، عضلات ماستر، مدیال پتریگوید و تمپورالیس ممکن است دچار اسپاسم و التهاب شوند. این عامل شایع‌ترین دلیل تریسموس است.

آسیب یا فشار جراحی به عضلات اطراف

در جراحی دندان عقل نهفته یا نیمه‌نهفته، گاهی نیاز به کنار زدن بافت‌ها است که باعث فشار به عضلات می‌شود.

تزریق بی‌حسی در ناحیه عمقی

تزریق اشتباه یا بیش از حد نزدیک به عضلات فک باعث اسپاسم یا هماتوم می‌شود.

عفونت پس از جراحی

اگر ورم بیش از ۴ روز طول بکشد، احتمال عفونت وجود دارد. عفونت باعث قفل‌شدگی فک و درد شدید در مفصل می‌شود.

محدودیت ناشی از بخیه و ورم بافت نرم

چسبندگی بافتی موقت می‌تواند دهان را محدود کند.

واکنش بیش‌فعال سیستم ایمنی

افرادی که سابقه التهاب شدید یا اضطراب دارند معمولاً تریسموس بیشتری تجربه می‌کنند.

مشکلات نهانی مفصل فک (TMJ)

اگر بیمار قبل از جراحی مشکلات فکی داشته باشد، بعد از جراحی شدت پیدا می‌کند.

تحقیقات جدید درباره رابطه نوع جراحی دندان عقل و تریسموس نشان می‌دهند که:

• جراحی استخوان‌برداری (Osteotomy) بیشترین احتمال تریسموس را دارد.
• جراحی دندان عقل نهفته افقی تا 2.3 برابر، تریسموس بیشتری ایجاد می‌کند.
• روش‌های جراحی دیجیتال و پیزوسرجری عوارض عضلانی را تا ۴۰ درصد کاهش می‌دهند.

۶۰% موارد تریسموس شدید، مرتبط با تکنیک جراحی و فشار بیش از حد به عضلات فک است.

یک جراح با تجربه:

1. استخوان را مرحله‌ای می‌برد.
2. از پیزوسرجری استفاده می‌کند.
3. تزریق بی‌حسی را اصولی انجام می‌دهد.
4. طول مدت جراحی را کاهش می‌دهد.

پس اگر به دنبال جراحی دندان عقل با کمترین درد، استفاده از تکنولوژی های دیجیتال و کمترین عوارض هستید؛ توصیه می‌کنیم مطلب جراحی دندان عقل با لیزر در اصفهان و بیحسی دیجیتال را مطالعه فرمایید.

درمان قفل شدن فک بعد از جراحی دندان عقل

روش‌های درمان باز نشدن دهان بعد از کشیدن دندان عقل به شرح زیر می‌باشد:

1. کمپرس گرم پس از 48 ساعت، بهترین روش کاهش اسپاسم عضلانی.
2. تمرینات فیزیوتراپی فک مانند باز کردن دهان با حرکت کنترل‌شده، تمرین کشش با کمک دو انگشت و ماساژ عضلات ماستر و تمپورالیس
3. مصرف دارو ضد التهاب‌ها، شل‌کننده‌های عضلانی و در صورت عفونت مصرف آنتی‌بیوتیک
4. تغذیه نرم مانند سوپ، پوره، تخم‌مرغ نرم، اسموتی.
5. اجتناب از باز کردن بیش از حد دهان زیرا ممکن است وضعیت بدتر شود.
6. استفاده از دستگاه بازکننده فک که در کلینیک‌های تخصصی استفاده می‌شود.

اما دیگر تکنیک‌های نوین جهانی برای درمان تریسموس عبارت است از:

• لیزر تراپی با طول موج 660–830 نانومتر که کاهش التهاب عضلات فک و تسریع درمان تا 60%. را فراهم می‌کند.
• تزریق بوتاکس برای اسپاسم‌های مقاوم که این روش تنها برای موارد شدید کاربرد دارد.
• اولتراسوند تراپی که به کاهش سفتی و چسبندگی عضلانی کمک می‌کند.
• روش MTPیا همان ماسکولار تراپی پوینت که به درمان نقاط تریگر عضلانی کمک می‌کند.

راهکارهای تغذیه‌ای برای بیماران دچار تریسموس:

افرادی که دچار این عارضه هستند؛ توصیه می‌شود موارد زیر را جهت کمک به عضلات فک، رعایت کنند:

• مصرف ویتامین‌ها از جمله ویتامین C برای ترمیم بافتی
• مصرف منیزیم جهت آرامش عضلانی
• مصرف مایعات ولرم
• دوری از غذاهای سفت
• مصرف پروتئین بالا برای ترمیم سریع

در پایان، آیا باز نشدن دهان بعد از جراحی طبیعی است؟

باز نشدن دهان بعد از جراحی دندان عقل، موضوعی نسبتاً شایع اما قابل کنترل است در واقع در 3–7 روز اول کاملاً طبیعی است. آگاهی از علائم، علت‌ها و روش‌های درمان صحیح می‌تواند روند بهبود را تسریع کند و از عوارض خطرناک جلوگیری نماید.
منبع: سایت دکتر مهدی ابریشمی، جراح فک، دهان و صورت در اصفهان